Hiểu thế nào „CON HƠN CHA LÀ NHÀ CÓ PHÚC“?
BA HẠNG CON

Trong kinh Puttasutta (Itivuttaka, kinh Puttasutta),
Ðức Phật dạy: “Này chư Tỳ khưu, có 3 hạng con trong đời này:

1- Atijātaputta: Con HƠN cha mẹ.
2- Anujātaputta: Con NHƯ cha mẹ.
3- Avajātaputta: Con KÉM cha mẹ.”

1. Thế nào gọi là atijātaputta: CON HƠN CHA MẸ?
– “Này chư Tỳ khưu, CHA MẸ ở trong đời này là người KHÔNG CÓ QUY Y, nương nhờ nơi Ðức Phật, nơi Ðức Pháp, nơi Ðức Tăng; KHÔNG TRÁNH XA sự sát sanh, sự trộm cắp, sự tà dâm, sự nói dối, sự uống rượu và các chất say là nhân sanh dễ duôi. Cha mẹ là người KHÔNG CÓ ĐỨC TIN nơi Tam bảo, không có tam quy, không có ngũ giới, thường TẠO MỌI ÁC PHÁP.

Còn NGƯỜI CON của cha mẹ ấy là người đã CÓ QUY Y, nương nhờ nơi Ðức Phật, nơi Ðức Pháp, nơi Ðức Tăng; THƯỜNG TRÁNH XA sự sát sanh, sự trộm cắp, sự tà dâm, sự nói dối, sự uống rượu và các chất say là nhân sanh deã duôi. Người con là người có ĐỨC TIN TRONG SẠCH nơi Tam bảo, có tam quy, có ngũ giới trong sạch, thường TẠO MỌI THIỆN PHÁP.

Này chư Tỳ khưu, như vậy gọi là atijāta-putta: CON HƠN CHA MẸ.”

2. Thế nào gọi là anujātaputta: CON NHƯ CHA MẸ?
–“Này chư Tỳ khưu, CHA MẸ ở trong đời này là người đã CÓ QUY Y, nương nhờ nơi Ðức Phật, nơi Ðức Pháp, nơi Ðức Tăng; TRÁNH XA sự sát sanh, sự trộm cắp, sự tà dâm, sự nói dối, sự uống rượu và các chất say là nhân sanh dễ duôi. Cha mẹ là người có ĐỨC TIN TRONG SẠCH nơi Tam bảo, có tam quy, có ngũ giới trong sạch, thường TẠO MỌI THIỆN PHÁP.

Còn NGƯỜI CON của cha mẹ ấy cũng là người đã CÓ QUY Y, nương nhờ nơi Ðức Phật, nơi Ðức Pháp, nơi Ðức Tăng; thường TRÁNH XA sự sát sanh, sự trộm cắp, sự tà dâm, sự nói dối, sự uống rượu và các chất say là nhân sanh dễ duôi. Người con là người có ĐỨC TIN TRONG SẠCH nơi Tam bảo, có tam quy, có ngũ giới trong sạch, thường TẠO MỌI THIỆN PHÁP.

Này chư Tỳ khưu, như vậy gọi là anujāta-putta: CON NHƯ CHA MẸ.”

3. Thế nào gọi là avajātaputta: CON KÉM CHA MẸ?

–“Này chư Tỳ khưu, CHA MẸ ở trong đời này là người đã CÓ QUY Y, nương nhờ nơi Ðức Phật, nơi Ðức Pháp, nơi Ðức Tăng; TRÁNH XA sự sát sanh, sự trộm cắp, sự tà dâm, sự nói dối, sự uống rượu và các chất say là nhân sanh dễ duôi. Cha mẹ là người có ĐỨC TIN TRONG SẠCH nơi Tam bảo, có tam quy, có ngũ giới trong sạch, thường TẠO MỌI THIỆN PHÁP.

Còn NGƯỜI CON của cha mẹ ấy là người KHÔNG CÓ QUY Y, nương nhờ nơi Ðức Phật, nơi Ðức Pháp, nơi Ðức Tăng; KHÔNG TRÁNH XA sự sát sanh, sự trộm cắp, sự tà dâm, sự nói dối, sự uống rượu và các chất say là nhân sanh dễ duôi. Người con là người KHÔNG CÓ ĐỨC TIN nơi Tam bảo, không có tam quy, không có ngũ giới trong sạch, thường TẠO MỌI ÁC PHÁP.

Này chư Tỳ khưu, như vậy gọi là avajāta-putta: CON KÉM CHA MẸ.”
. . . . .

LỜI BÌNH củaNgài Hộ Pháp
Bài kinh trên đề cập đến 3 HẠNG NGƯỜI CON so với CHA MẸ, đó là sự SO SÁNH CĂN CỨ THEO THIỆN PHÁP, ÁC PHÁP.

Dân gian có câu: “CON HƠN CHA LÀ NHÀ CÓ PHÚC”.

A. Theo quan niệm Phật giáo “CON HƠN CHA MẸ…” như thế nào?
1. CHA MẸ là người KHÔNG CÓ giới, không có định, không có tuệ, thường TẠO MỌI TỘI LỖI, mọi ác pháp.
Còn NGƯỜI CON là người CÓ GIỚI ĐỨC TRONG SẠCH, thường tiến hành thiền định, tiến hành thiền tuệ, thường tạo mọi phước thiện, mọi thiện pháp.

Như vậy mới gọi “CON HƠN CHA MẸ LÀ NHÀ CÓ PHÚC”.

2. CHA MẸ là người CÓ GIỚI ĐỨC trong sạch, tiến hành thiền định chứng đắc thiền bậc thập, tiến hành thiền tuệ CHỨNG ĐẮC Thánh Ðạo – Thánh Quả BẬC THẤP.
Còn NGƯỜI CON là người cũng có GIỚI ĐỨC trong sạch, thường tiến hành thiền định CHỨNG ĐẮC thiền bậc cao, tiến hành thiền tuệ chứng đắc Thánh Ðạo – Thánh Quả BẬC CAO.

Như vậy mới gọi “CON HƠN CHA MẸ LÀ NHÀ CÓ PHÚC”.

B. Phật giáo quan niệm GIÁ TRỊ CON NGƯỜI KHÔNG CĂN CỨ vào sự GIÀU NGHÈO, TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN, CÔNG DANH CAO, SỰ NGHIỆP LỚN, CÓ CHỨC CÓ QUYỀN v.v…, mà chỉ CĂN CỨ VÀO THIỆN PHÁP, ÁC PHÁP mà thôi.

Cho nên, dầu CHA MẸ là người DÂN THƯỜNG, ÍT HỌC; song là người có ĐỨC TIN TRONG SẠCH nơi Tam bảo, ĐÃ QUY Y nương nhờ nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, có giới đức, HOAN HỈ MỌI THIỆN PHÁP như bố thí, giữ gìn giới trong sạch, thường tiến hành thiền định, tiến hành thiền tuệ v.v….

Còn NGƯỜI CON là người có HỌC VỊ TIẾN SĨ, có QUYỀN CAO CHỨC TRỌNG; nhưng lại là người KHÔNG CÓ ĐỨC TIN nơi Tam bảo, không có giới, thường TẠO MỌI TỘI LỖI, lại còn LÀM NHỮNG VIỆC XẤU XA, vi phạm luật pháp, phải bị lãnh án tù v.v… làm cha mẹ MANG TIẾNG XẤU, gia đình dòng họ phải HỔ THẸN với mọi người.

Như vậy KHÔNG THỂ NÓI: “CON HƠN CHA MẸ LÀ NHÀ CÓ PHÚC”!

C. Trong vòng tử sanh luân hồi của mỗi chúng sinh từ vô thuỷ cho đến kiếp hiện tại, mỗi chúng sinh tích luỹ thiện nghiệp hoặc ác nghiệp khác nhau, cho nên quả của nghiệp cũng khác nhau.

CHA MẸ (loài người) là nơi nương nhờ để thiện nghiệp cho quả tái sanh trở thành người con của cha mẹ. Do đó, có những NGƯỜI CON xét về ĐỨC HẠNH, về THIỆN PHÁP HƠN cha mẹ, hoặc NHƯ cha mẹ hoặc KÉM cha mẹ.

Trích Hạnh Phúc An Lành – Ngài Hộ Pháp biên soạn
. . . . .

CẢM NGHIỆM
Theo quan niệm văn hoá tập tục dân gian địa phương, truyền thống tôn giáo tín ngưỡng v.v… mà khái niệm và quan niệm về TRI ÂN, BÁO HIẾU CHA MẸ được diễn bày và áp dụng khác nhau.

Nhân mùa VU LAN HIẾU HẠNH theo truyền thống Phật Giáo, chúng tôi kính gửi đến mọi người mọi nhà MỌI NGƯỜI CON – cho dù có thượng thọ 100 tuổi cũng vẫn là một NGƯỜI CON theo lý Nhân – Duyên – sanh của giáo lý Phật Đà, phẩm „BA HẠNG CON“ trong kinh Puttasutta (Itivuttaka, kinh Puttasutta) được Ngài Hộ Pháp biên soạn để có thể hiểu CHÍNH XÁC về PHẬN LÀM CON ĐÁP ĐỀN CÔNG ƠN SINH THÀNH DƯỠNG DỤC của Cha Mẹ HIỆN TIỀN và Cha Mẹ nhiều đời nhiều kiếp trong QUÁ KHỨ như thế nào.

Kinh Tăng Nhất A Hàm có dạy rằng:
„Này các Tỳ kheo, nếu có ngưới vai trái vác cha, vai phải vác mẹ, trải qua ngàn vạn năm. Lo áo quần, cơm nước, giường nệm, ngoạ cụ, thuốc men chữa bệnh, đại tiện tiểu tiện ngay ở trên vai, vẫn chưa thể báo ơn hết được.“

Vì sao như thế?
Đơn giản dễ hiểu bởi theo lý Nhân-Duyên-Sinh, Cha Mẹ HIỆN TIỀN là Cha Mẹ TRỰC TIẾP đến sự hiện hữu của chúng ta trên trần thế này – những người con trong CÕI này (!). Còn Cha Mẹ GIÁN TIẾP là vô số Cha Mẹ trong nhiều đời nhiều kiếp trong quá khứ của Cha Mẹ HIỆN TIỀN! Vì thế, nếu gọi là TRI ÂN BÁO HIẾU như Kinh dạy thì làm thế nào để có thể BÁO ĐÁP, BÁO ƠN Cha Mẹ cho hết được!

Qua bài Kinh nói về BA HẠNG CON trên, mọi người con đều có thể HIỂU và HÀNH được như thế nào để có thể SỐNG „HƠN“, „NHƯ“ hay „KÉM“ hơn Cha Mẹ NGAY ĐANG LÀ và VÔ LƯỢNG ĐANG LÀ tiếp nối.

Muốn được như thế, chúng ta chỉ cần HỌC – HIỂU – HÀNH công thức cốt lõi tinh yếu của giáo lý Phật Đà bất kể tu tập theo tông phái trường phái nào đều có giá trị như nhau là:

„LÀM LÀNH, LÁNH DỮ
GIỮ TÂM THANH TỊNH
LÀ LỜI PHẬT DẠY“ Đây PHÁP HÀNH „TRI ÂN BÁO HIẾU“ rốt ráo nhất của đệ tử Phật đối với Cha Mẹ trong mười phương hư không pháp giới từ QUÁ KHỨ nhẫn đến HIỆN TẠI và VỊ LAI!

Nhân mùa VU LAN HIẾU HẠNH chúng con thương kính chúc:
* những bậc Cha Mẹ còn tại thế Thân Yên Tâm An, Ý Như Vạn Sự;
* những bậc Cha Mẹ đã quá vãng từ nhiều đời nhiều kiếp được Yên An nơi cảnh giới An Bình;
* muôn loài chúng sanh Hài Lòng và Chấp Nhận mọi sự việc NHƯ NÓ ĐANG LÀ theo NGHIỆP QUẢ của nó để được Ý Như Vạn Sự thì Thân Tâm An Lạc.

Nam Mô ĐẠI HIẾU MỤC KIỀN LIÊN Bồ Tát Ma Ha Tát

Gs. THỊ CHƠN Ngô Ngọc Diệp
Năng Lượng TÂM-THỂ Liệu Pháp P.E.R.G.®
thứ NĂM ngày 22.08.2023