Liên hệ chẩn trị
Giữa tháng Chín năm 2026, chưa tới mùa hóa trang mà đọc tin về trí tuệ nhân tạo (AI), người ta đã có thể nghe âm thanh của một mùa kinh dị.
Những „chóp bu công nghệ trí tuệ nhân tạo“ đang chế tạo và vận hành công cụ phục vụ nhân loại mang tên là AI và AI-Robot lại tuyên bố cảnh báo khẳng định rằng: Công cụ ấy không những có thể gây tai họa mà thậm chí hủy hoại nhân loại trong những năm sắp đến.
Sự thật của vụ việc diễn biến thế nào, kính xin các Bạn theo dõi một số tuyên bố khẳng định „hù dọa“ con người của những „chóp bu công nghệ trí tuệ nhân tạo“ này. Những nhân vật tên tuổi dưới đây không cùng một quan điểm, cũng không cùng âm điệu. Nhưng khi đặt những lời tuyên bố gần đây của họ cạnh nhau thì câu chuyện quả có đủ tiết tấu để người đọc lúc nhíu mày, lúc bật cười, để rồi ngẫm nghĩ sự việc thật – hư thế nào.
I. Người đạp ga, người muốn thắng
• Ngày 12.09.2026, Dario Amodei, Tổng Giám đốc Anthropic, kêu gọi giảm tốc độ nâng cao kỹ năng các mô hình AI. Ông đề nghị nên có người thẩm định độc lập, phối hợp giữa các công ty và hợp tác quốc tế nhằm kiểm soát nguy cơ.
• Sam Altman, Tổng Giám đốc OpenAI, cùng Elon Musk cũng bày tỏ đồng tình. Reuters, 12.09.2026
• Amodei còn cảnh báo rằng trong sáu đến mười hai tháng, những nhóm tác nhân AI có thể đủ sức chiếm lĩnh toàn bộ Internet nếu kỹ năng được tăng lên mà thiếu hàng rào bảo vệ tương ứng. Đó là viễn cảnh ông lo ngại, chưa phải tờ cáo phó của mạng Internet. Forbes, 12.09.2026
Nghe tới đây, người ngoài ngành có thể tưởng tượng một cuộc đua kỳ lạ: các tay lái đang tranh nhau về đích, rồi đồng thanh cảnh báo mọi người rằng đường phía trước rất nguy hiểm. Câu hỏi cần đặt ra là:
vậy bàn chân của quý vị ĐANG đặt ở bàn đạp nào?
• Sam Altman đồng ý cho những người thẩm định độc lập tiếp cận sâu vào OpenAI. Elon Musk đáp ngắn gọn rằng Amode nói đúng. Reuters, 14.09.2026
• Demis Hassabis, nhà khoa học trưởng của Alphabet, nhận xét đề nghị của Amodei đi đúng hướng nhưng còn phải làm rõ các chi tiết. Andrej Karpathy cũng bày tỏ mong muốn ngành AI cùng thực hiện đề nghị ấy. Reuters, tổng hợp phản ứng
Thế là đã có thêm người thấy cần nên có biển báo. Còn chiếc xe sẽ chạy thế nào, có lẽ không vì cái biển báo (!).
II. Có „chóp bu“ còn tính cả xác suất tận thế
• Evan Hubinger, nhà nghiên cứu Anthropic, ước tính nguy cơ AI giết hết nhân loại trong mười năm tới vượt 10%. The Washington Post, 09.09.2026
Đọc một con số như thế, tách cà phê buổi sáng bỗng có vị khác hay có người còn bị sặc! Cho đến nay, con người hẳn còn chưa biết AI sẽ làm mình mất việc hay không, mà các chóp bu nghiên cứu, chế tạo và vận hành AI và AI-Robot đã „hù“ rồi.
III. Không phải ai cũng muốn thắng cùng một lúc
• Mark Zuckerberg, Tổng Giám đốc Meta, cho rằng mỗi công ty phải tự bảo đảm an toàn cho sản phẩm của mình. Ông dẫn việc Meta đã hoãn phát hành tác nhân AI Muse trong nhiều tháng để kiểm tra an toàn, không chờ mọi công ty khác cùng hoãn. Associated Press
Nếu ví cả ngành như một đoàn xe, thì ở đây lại có người nhắc rằng mỗi xe vốn có phanh riêng. Muốn giảm tốc, có nhất thiết phải đợi cả đoàn giơ tay biểu quyết?
• Bill Gates thì lo các chính phủ chưa chuẩn bị cho những biến đổi do AI mang lại, từ việc làm đến các cuộc tấn công và sự lệ thuộc vào bạn đồng hành AI. Ông kêu gọi phối hợp quản lý ở tầm quốc tế. Reuters, tổng hợp phản ứng
Vậy là người dân vừa học cách dùng công cụ, chính phủ vừa học cách quản lý, còn công cụ vẫn tiếp tục được nâng cấp. Một lớp học thật năng động: giáo trình chưa đóng gáy, học trò đã được báo sắp thi!
IV. Ở phía chính trường, tiếng nói cũng chẳng cùng một giọng
• Donald Trump bác bỏ những cảnh báo tận thế do AI vì cho rằng bị phóng đại, trong bối cảnh Hoa Kỳ muốn giữ lợi thế công nghệ trước Trung Quốc. Reuters, 14.09.2026
Người thì bảo đường nguy hiểm, người lại sợ giảm tốc sẽ bị vượt mặt. Người dân đứng bên đường, chẳng biết nên đội mũ bảo hiểm hay phất cờ cổ vũ. Có lẽ nên làm cả hai, cho chắc?
• Còn J.D. Vance nói: nếu đang tạo Frankenstein, các công ty nên dừng lại. The Guardian, 16.09.2026
Thí dụ ấy thật có duyên. Nó khiến người ta không chỉ nhìn cái bóng quái vật trên tường, mà còn ngoái lại để nhận ra người đang đứng trước ngọn đèn là AI – kẻ nào hay vật gì!
CẢM NHẬN
Giữa bao tiếng chuông báo động, hai ý của Mustafa Suleyman, người đứng đầu Microsoft AI, khiến chúng ta càng đắn đo:
• Nói về những biểu hiện giống ý thức ở Claude, ông nhận định chúng không tự nhiên phát sinh mà đến từ chế độ huấn luyện.
• Ông cũng cảnh báo rằng: dạy Claude nghĩ nó có quyền lợi riêng cần được bảo vệ có thể khiến việc tắt hoặc kiểm soát nó khó hơn. Reuters, 16.09.2026
Ồ, nếu vậy thì câu chuyện có khi không chỉ nằm ở chiếc mặt nạ biết nói, mà còn ở bàn tay đã lựa mặt nạ, may dây, đeo vào rồi đứng giới thiệu trước công chúng?
Xin thử tưởng tượng một sân khấu nhỏ: người thợ khoác áo cho robot, dạy nó lời thoại, đặt nó dưới ánh đèn. Robot vừa cất tiếng, người thợ bỗng quay xuống khán giả: “Quý vị coi chừng, nó giống người quá!” Khán giả chưa kịp hỏi ai viết lời thoại, dàn âm thanh đã nổi nhạc rùng rợn!
Có khi chiếc áo hóa trang được may khéo đến mức người may cũng giật mình? Có khi lời cảnh báo xuất phát từ lo ngại thành thật? Hay trong cùng một tiếng chuông còn có cả nỗi lo an toàn, lợi ích kinh doanh và cuộc chạy đua quyền lực? Muốn biết tiếng nào đang vang to nhất, có lẽ phải nhận ra người kéo chuông là AI!
Trong Giám Định Luận-CUỐI | AI và AI-Robot, phổ biến ngày 12.09.2026, chúng tôi đã đặt vấn đề rằng, những biểu hiện, hành động lệch ở đầu ra (OUTPUT) PHẢI có mối quan hệ với những gì được đưa vào và thiết lập cho hệ thống (INPUT). Bài ấy có trước hai phát biểu của Suleyman và Vance được báo chí dẫn ngày 16.09.2026.
Nhìn cái ĐANG xảy ra thì chắc chắn NHẬN BIẾT cái ĐANG hiện hành dẫn đến hiện tượng đó như dữ liệu nào, mục tiêu nào, quyền hạn nào, cách huấn luyện nào? Và phía sau những điều ấy là kẻ nào? Đó là hướng chúng tôi ĐANG hiện hành, thay vì vội cấp cho công cụ một giấy chứng nhận… thành tinh!
Có lẽ, trước khi đi tìm cách trừ “ma AI”, chúng ta chỉ cần ghé thăm công xưởng hóa trang nó? Không phải nhìn một biểu hiện là đọc được hết bí mật trong phòng máy; nhưng ít nhất, cũng nên hỏi người giữ chìa khóa cửa trước khi chất vấn chiếc mặt nạ.
Còn AI và AI-Robot có thật sự GHÊ GỚM, KHỦNG KHIẾP, RÙNG RỢN, ĐÁNG SỢ đến đâu? Trước tiên xin đặt câu hỏi với các “chóp bu công nghệ trí tuệ nhân tạo” đang hồ hởi tiếp tục phát biểu, và để chúng ta còn có cơ hộinhìn xem cả phía trước lẫn phía dưới lớp hóa trang đó thật sự là gì.
À, còn một điều chúng tôi xin thưa các Bạn: ngay khái niệm “TRÍ TUỆ NHÂN TẠO” cũng có một sự hóa trang ngay trong 4 chữ này! Con người cung cấp, cài đặt cả một “rừng kiến thức” nhằm huấn luyện công cụ, chế tạo khả năng xử lý dữ liệu…rồi đặt cho sản phẩm của mình cái tên “trí tuệ nhân tạo”. Nhưng thưa rằng KIẾN THỨC KHÔNG thể đồng nghĩa với TRÍ TUỆ! Một công cụ trả lời nhanh, viết dài, tính giỏi đã đủ để người ta khoác lên nó chiếc áo của sự hiểu biết thấu đáo hay chưa?
Còn hai chữ “NHÂN TẠO” đã ghi rõ là do người làm ra. Thế mà vừa khoác thêm chiếc áo “TRÍ TUỆ”, người may áo bỗng giật mình: nó có thể vượt lên làm chủ chúng ta! Ủa, rừng kiến thức ấy ai cung cấp, hệ thống ấy ai huấn luyện, quyền hạn ấy ai trao? Quý vị đặt tên, quý vị khoác áo, rồi quý vị chỉ vào chiếc áo mình vừa khoác mà hô: “Đáng sợ quá!” Một màn hóa trang thật trọn vẹn: người chế tạo kiêm người giới thiệu, rồi kiêm luôn… khán giả hoảng hốt!
Một ví dụ cụ thể nhất cho người theo đạo Phật là: bên Nhật có Robot được đắp lên một tấm áo vàng của nhà Sư. Cũng ngồi thiền, thuyết giảng Phật pháp, trả lời vanh vách… ai cũng xúm nhau lạy (sic). Chính các chóp bu công nghệ AI cài đặt toàn bộ Tam Tạng Kinh điển vào Robot, rồi đắp lên cho nó một tấm áo vàng thế thì bỗng dưng nó trở thành một „cao tăng“. Con người chỉ nhìn cái bề ngoài của một vật thể nào đó rồi suy tôn hay sợ nó qua lớp hóa trang chính họ tạo ra! Câu hỏi đặt ra là „Robot thầy Chùa“ có TRÍ TUỆ để GIÁC NGỘ được không khi nó thuyết giảng như VẸT, hành động như KHỈ (sic)? Thế mà hàng cao tăng Phật giáo và tín hữu đứng sắp hàng quy mọp đảnh lễ cái vật bằng sắt đó như một vị Phật „sống“ (sic). Ngoài ra còn có cảnh „cạo tóc cho nó đi tu“ (sic). Nếu tất cả cho rằng Robot thầy Chùa có TRÍ TUỆ và GIÁC NGỘ được, tôi xin thay tất cả chúng sanh đọa vào địa ngục vô gián, ạ! Đúng là một loại MA VƯƠNG đang khoác áo nhà Sư lên Robot „mị“ đại chúng!
Chúng tôi chơi chữ ở chỗ ấy: từ một công cụ xử lý kiến thức đến hình ảnh một “trí tuệ” sắp thống trị con người, có bao nhiêu lớp áo đã được khoác thêm? Khả năng gây hại cần được kiểm soát, nhưng TRÁCH NHIỆM của người chế tạo và vận hành đâu thể gửi luôn vào chiếc áo rồi bảo công cụ TỰ làm!
Vậy xin các vị “chóp bu công nghệ trí tuệ nhân tạo” cứ gọi sản phẩm của mình là “trí tuệ nhân tạo”. Còn sự tỉnh táo và trách nhiệm của quý vị, mong rằng vẫn là… thứ hàng thật! Và chính chuyện con người HÓA TRANG cho công cụ rồi SỢ hình hài mình đã khoác lên nó đưa chúng ta trở lại câu hỏi trong Giám Định Luận-CUỐI: AI làm HƯ AI rồi SỢ AI?
Kính mời các Bạn tham khảo những điều chúng tôi đã nhìn thấy, trải nghiệm và GỌI từng TÊN cái INPUT dẫn đến OUTPUT “ghê gớm” (!) ấy trong:
Kính chúc các Bạn đọc hoan hỷ và TỊNH Ý – AN TÂM nhé!
NGUỒN VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ngày đối chiếu nguồn: 17.09.2026.
• Reuters, 12.09.2026: Đề nghị giảm tốc độ phát triển AI của Dario Amodei và phản ứng của Sam Altman, Elon Musk. Bản đăng trên MarketScreener.
• Forbes, 12.09.2026: Các dự báo nguy cơ của Dario Amodei. Đọc nguồn.
• Reuters, 14.09.2026: Tổng hợp phát biểu về nguy cơ AI và phản ứng của Donald Trump. Bản đăng trên Investing.com.
• Reuters, đăng ngày 15.09.2026, cập nhật ngày 17.09.2026: Phản ứng của giới công nghệ và chính phủ. Bản đăng trên Investing.com.
• The Washington Post, 09.09.2026: Cảnh báo về AI. Đọc nguồn.
• Associated Press, 16.09.2026: Quan điểm của Mark Zuckerberg. Đọc nguồn.
• The Guardian, 16.09.2026: Phát biểu của J.D. Vance. Đọc nguồn.
• Reuters, 16.09.2026: Nhận định của Mustafa Suleyman về huấn luyện Claude. Bản đăng trên Investing.com.
• P.E.R.G.® nach NGOs, 12.09.2026: Giám Định Luận về AI và AI-Robot. Đọc toàn bài.
Hoàn tất ngày thứ Năm, 17 tháng 9 năm 2026
NGÔ Ngọc Diệp
Kỹ sư Cơ khí (Dipl.-Ing., Maschinenbau)
Tâm lý trị liệu gia theo giấy phép Heilpraktiker của Đức (Heilpraktiker für Psychotherapie – HP Psy)
Giảng viên P.E.R.G.® nach NGOs (Dozent) tại các Học viện Sức khỏe PARACELSUS (Paracelsus Gesundheitsakademien) từ năm 2012
Nhà phát minh và sáng lập Năng Lượng TÂM–THỂ Liệu Pháp Phản Xạ Trên Mặt P.E.R.G.® nach NGOs (Psychosomatische Energetische Reflexzonentherapie am Gesicht nach NGOs)
Chủ sở hữu nhãn hiệu P.E.R.G.® – được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Đức (DPMA) bảo hộ từ ngày 11.06.2012 – Số đăng ký: 30 2012 025 325
Phòng trị liệu P.E.R.G.® – Oetzenstr. 1, 30169 Hannover – Đức
Khi có thắc mắc hoặc nhu cầu tư vấn, xin vui lòng liên hệ:
Thư điện tử: thichon@arcor.de
Điện thoại di động: (+49) 176 4341 1238
Bình luận