MỤC LỤC
DẪN NHẬP
CHƯƠNG A – Công nghệ AI và Robot-AI thật sự là gì?
CHƯƠNG B – Con người đang nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ và CHỦ THỂ như thế nào?
CHƯƠNG C – Cuộc đua AI toàn cầu thật sự đang diễn ra như thế nào?
CHƯƠNG D – Truyền thông hiện nay đang đặt AI vào vị trí nào?
CHƯƠNG E – Đặt đúng trật tự vận hành theo Y học TÁC-Ý Tam-Đạo-Y P.E.R.G.® nach NGOs
CHƯƠNG F – Nguy cơ thật sự của thời đại AI
CHƯƠNG G – GIÁM ĐỊNH
PHỤ LỤC
I. Nguồn tham khảo cho từng CHƯƠNG
II. Glossar A–Z | VN – DE – EN
DẪN NHẬP
Hôm thứ Tư, 21.05.2026 chúng tôi có duyên theo dõi một đoạn Video kênh Đại Kỷ Nguyên (DKN) trên YouTube mang tựa đề „Trí Tuệ Nhân Tạo và Cuộc Chiến Sinh Tử Bảo Vệ Thế Giới Tự Do“ theo phân tích báo cáo của công ty Anthropic về cuộc đua trí tuệ nhân tạo giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Trong các nội dung được MC trình bày trong video cho thấy trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence, AI) không còn được đặt đơn thuần trong phạm vi công nghệ học thuật hay kỹ thuật lập trình, mà dần được đưa vào bối cảnh địa lý chính trị, an ninh quốc gia, kiểm soát công nghệ, kiểm soát dữ liệu, kiểm soát hạ tầng điện toán và định hình trật tự thế giới tương lai.
Những khái niệm như an toàn trí tuệ nhân tạo (AI Safety), định hướng vận hành trí tuệ nhân tạo (Alignment), năng lực điện toán (Compute Power), kiểm soát vi mạch (Chip Control), quản trị trí tuệ nhân tạo (AI Governance) ngày càng được quan tâm và nhấn mạnh như những yếu tố mang tính sống còn của thời đại công nghệ mới.
Nhiều tổ chức công nghệ lớn, nhiều chuyên gia, nhiều cơ quan an ninh và truyền thông quốc tế bắt đầu đặt ra những câu hỏi trọng tâm như liệu công cụ AI có thể vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người hay không, quốc gia nào sẽ nắm quyền định hình AI trong tương lai và AI có thể làm thay đổi cấu trúc vận hành của nền văn minh nhân loại như thế nào.
Song song đó, truyền thông toàn cầu ngày càng xây dựng hình ảnh AI và Robot-AI như một dạng “chủ thể mới” với khả năng tự học, tự quyết định, tự vận hành và thậm chí có thể trở thành mối đe dọa đối với chính con người.
Cuộc đua AI giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) dần được mô tả như một cuộc chiến sống còn về quyền lực công nghệ, quyền lực dữ liệu và quyền lực kiểm soát tương lai nhân loại. Từ đó, nỗi sợ về việc AI vượt khỏi kiểm soát con người ngày càng lan rộng trong xã hội hiện đại.
Tuy nhiên, những phân tích và cách tiếp cận này chỉ ra một điểm KHUẤT nhận thức đang có mặt:
Xã hội ngày càng tập trung vào CÔNG CỤ tiên tiến hiện đại như AI và Robot-AI, nhưng đồng thời lại dần mờ đi CHỦ THỂ chế tạo, vận hành và định hình công cụ đó.
Khi công nghệ ngày càng phức tạp và có khả năng xử lý vượt xa giới hạn thông thường của con người, xã hội có xu hướng nhân cách hóa công cụ, gán cho công cụ vai trò của một chủ thể có ý thức độc lập, trong khi nguồn vận hành thật sự phía sau nó dần bị cố tình làm mờ đi.
Từ bối cảnh này, một điểm GIÁM ĐỊNH hé mở. Liệu cuộc khủng hoảng nhận thức của thời đại AI có thật sự nằm ở bản thân công nghệ, hay nằm ở việc con người đang nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ tiên tiến hiện đại và CHỦ THỂ tạo ra nó.
Nếu không BIẾT đúng biểu hiện công nghệ và đúng chủ thể vận hành nó, thì xã hội sẽ ngày càng nhìn BIỂU HIỆN như một thực thể độc lập, trong khi sự vận hành thật sự của AI vẫn luôn phụ thuộc vào CHỦ THỂ tạo ra, định hình nó và mục tiêu con người MUỐN CÔNG CỤ thực hiện cho họ..
CHƯƠNG A
Công nghệ AI và Robot-AI thật sự là gì?
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence, AI) và Robot-AI trong những năm gần đây đang làm thay đổi mạnh mẽ cách con người làm việc, giao tiếp, vận hành xã hội và nhìn nhận tương lai của chính mình. Các hệ thống AI hiện nay có thể xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, tạo văn bản, tạo hình ảnh, mô phỏng giọng nói, phân tích hành vi, hỗ trợ điều trị y khoa, điều khiển robot công nghiệp, thậm chí tham gia vào các hệ thống quân sự và an ninh quốc gia.
Chính vì khả năng xử lý ngày càng phức tạp này mà con người ngày nay có xu hướng xem công cụ AI và Robot-Ai như một dạng “thực thể thông minh” có khả năng suy nghĩ và quyết định tương tự như con người.
Tuy nhiên, nếu đặt vấn đề đúng theo trật tự vận hành, thì cần phân biệt rõ giữa xử lý dữ liệu, phản hồi thuật toán và ý muốn (tác-ý) của một chủ thể sinh học có sự sống.
Công cụ AI thật tế có thể phân tích dữ liệu, tổng hợp thông tin, học từ mẫu dữ liệu lớn (Machine Learning) và phản hồi dựa trên xác suất thuật toán. Công cụ Robot-AI cũng có thể thực hiện những thao tác mà trước đây chỉ con người mới làm được như nhận diện khuôn mặt, chơi cờ, lái xe, phẫu thuật hỗ trợ hoặc giao tiếp bằng ngôn ngữ tự nhiên. Nhưng toàn bộ quá trình này vẫn nằm trong phạm vi xử lý dữ liệu và phản hồi theo cấu trúc đã được con người thiết lập d0i5nh hình cho nó.
Điều con người dễ nhầm lẫn là khi phản hồi thuật toán của công cụ Robot-AI ngày càng giống như tư duy của con người. Khi Robot-AI trả lời lưu loát, phản biện logic hoặc biểu hiện tựa như cảm xúc, thì không ít người gán công cụ này vào vai trò của một chủ thể có ý thức. Nhưng trên thực tế, phản hồi của nó không đồng nghĩa với sự hiện hữu ý muốn của công cụ.
Công cụ AI không thể tự đặt ra mục tiêu tồn tại cho nó. AI không thể tự đặt câu hỏi về ý nghĩa của sự sống và cái chết. AI không thể tự cảm nhận được khổ đau là gì, không thể có nhu cầu sinh tồn, không thể có tính đạo đức và cũng không thể tự phát sinh ý nghĩ độc lập ngoài cấu trúc vận hành đã được con người thiết kế và định hình.
Ngay cả khi công cụ AI có khả năng tự điều chỉnh mô hình xử lý dữ liệu hoặc tối ưu phản hồi của nó, thì trạng thái được gọi là “tự điều chỉnh” này vẫn chỉ là phản hồi nằm bên trong giới hạn thuật toán và mục tiêu đã được con người định hình từ trước.
Chính vì không đặt rõ ranh giới giữa CHỦ THỂ và CÔNG CỤ được tạo ra nên con người hiện nay có xu hướng vừa thần thánh hóa công cụ AI và Robot-AI, vừa sợ hãi nó như một thực thể có khả năng tách khỏi con người. Trong khi đó, công cụ AI và Robot-AI trên thực tế vẫn chưa bao giờ thoát khỏi sự điều hành của con người.
Bảng luận kết CHƯƠNG A
| Phạm trù | Nhận định |
| AI và Robot-AI | chỉ là một BIỂU HIỆN công nghệ |
| điểm KHUẤT nhận thức | nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ AI và Robot-AI tiên tiến hiện đại và CHỦ THỂ định hình nó |
| Con người hiện nay | dao động giữa thần thánh hóa hay quỷ hóa công cụ AI |
| nguyên nhân dao động | Gán vai trò của CHỦ THỂ lên CÔNG CỤ |
| CHỦ THỂ | là con người |
| TÁC-Ý | Ý muốn của chủ thể phát sinh hướng vận hành |
| NĂNG | Mức độ nối-tiếp tương ứng sự định hướng qua TÁC-Ý của chủ thể |
| THÂN | Công cụ, phương tiện: tầng biểu hiện nối dài của ý muốn của chủ thể |
| AI và Robot-AI | là tầng THÂN |
| AI | không phải CHỦ THỂ, người tạo và định hướng cho nó |
| AI | không thể tự có TÁC-Ý (ý muốn) |
| AI | không thể tự xác lập mục tiêu tồn tại |
| AI | không thể tự sinh thiện hay ác |
| AI | không thể tự trải nghiệm hiện sinh sống |
| AI hiện nay | Luôn hoạt động trong trạng thái vô tri – vô giác – vô thức |
| phản hồi thông minh | không đồng nghĩa với trải nghiệm sống thật sự |
| xử lý dữ liệu | khác với trải nghiệm hiện sinh của CHỦ THỂ |
| mô phỏng cảm xúc | không đồng nghĩa với thật sự biết yêu thương, đau khổ hay mất mát |
| AI nói về cái CHẾT | không đồng nghĩa AI biết MẤT mát là gì |
| AI nói về đau KHỔ | không đồng nghĩa AI đang thật sự cảm nhận được cái khổ đau là gì |
| ví dụ lực sĩ | THÂN-LỰC rất mạnh không đồng nghĩa với mọi khả năng vận hành |
| Robot-AI | gồm nhiều biểu hiện chuyên biệt được tối ưu hóa riêng biệt |
| “AI toàn năng” | là cảm giác được tạo ra khi xã hội ghép nhiều biểu hiện mạnh lại với nhau cho Robot-AI cùng lúc |
| AI mạnh | chỉ cho thấy khả năng biểu hiện công cụ ngày càng lớn |
| vấn đề cốt lõi | con người ngày càng khó nhận ra CHỦ THỂ tạo hình và định hướng cho BIỂU HIỆN công nghệ là AI và Robot-AI |
| nguy cơ thật sự | là AI KHÔNG THỂ tự trở thành “siêu chủ thể”, mà điều này là (tác) Ý của con người MUỐN sử dụng CÔNG CỤ AI và Robot-AI để làm cái gì? |
CHƯƠNG B
Con người đang nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ và CHỦ THỂ như thế nào?
Trong lịch sử phát triển của nhân loại, công cụ chưa bao giờ dừng lại ở chức năng hỗ trợ đơn thuần. Từ thời kỳ sử dụng lửa, bánh xe, máy hơi nước, điện năng, máy tính cho đến internet và trí tuệ nhân tạo ngày nay, mỗi bước tiến công nghệ đều mở rộng khả năng biểu hiện của con người trong đời sống thực tế.
Tuy nhiên, càng về sau, khi công cụ ngày càng phức tạp và có khả năng xử lý vượt xa giới hạn thông thường của con người, thì trong xã hội xuất hiện một hiện tượng nhận thức mới:
Con người đang nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ biểu hiện và CHỦ THỂ chế tạo và định hướng cho mục tiêu hoạt động của công cụ đó.
Đặc biệt trong thời đại AI và Robot-AI hiện nay, sự nhầm lẫn này ngày càng trở nên rõ rệt hơn. Khi các hệ thống AI có khả năng đối thoại lưu loát, trình bày nội dung, mô phỏng cảm xúc, làm tối ưu phản hồi hoặc thực hiện những thao tác phức tạp v.v… thì từ đó không ít người đang nhìn AI như một dạng “thực thể sống” có khả năng suy nghĩ hay hành động độc lập.
Từ đây, hàng loạt cách diễn đạt xuất hiện trong truyền thông và đời sống như “AI học”, “AI muốn”, “AI quyết định”, “AI hiểu con người”, “AI tự phát triển”, “AI nổi loạn” hoặc “AI sẽ thay thế con người” v.v…
Nhìn bề ngoài, những cách diễn đạt này có vẻ chỉ là ngôn ngữ mô tả đơn giản – thấy sao nói vậy. Nhưng về mặt nhận thức, nó đang dần tạo ra một sự chuyển hướng rất lớn. Công cụ bắt đầu được nhân cách hóa như một CHỦ THỂ có ý thức, trong khi vai trò định hướng hoạt động của con người cho AI và Robot-AI ngày càng bị lu mờ một cách vô tình hay cố ý.
Khi AI đưa ra một phản hồi, con người tập trung vào “AI đã nói gì”, nhưng lại thiếu suy nghĩ về việc: “ai đã thiết kế hệ thống đó”, “ai đặt dữ liệu”, “ai xác định mục tiêu vận hành”, “ai xây dựng thuật toán”, “ai cấp quyền hoạt động”, “ai định hướng môi trường vận hành” và “ai hưởng lợi từ hướng vận hành đó”.
Từ đó, sự chuyển hướng trách nhiệm từ con người sang công nghệ lộ diện.
Khi một hệ thống AI theo ý muốn (tác-ý) của chủ thể làm sai lệch thông tin, thao túng hành vi, gây nội dung độc hại hoặc tham gia vào các hệ thống giám sát và chiến tranh v.v… thì con người thường quy trách nhiệm cho AI và Robot-AI và nói rằng: “AI hay Robot-AI làm điều đó” – thay vì nhận biết rõ „ý muốn, ý đồ (tác-ý)“ của chủ thể thiết kế, định hình và định hướng cho những mục đích này.
Càng nhân cách hóa AI, con người càng dễ tách công cụ ra khỏi chủ nhân thật sự của nó là ai và họ MUỐN AI làm điều gì? Chứ TỰ thân công cụ AI hay Robot-AI KHÔNG THỂ và KHÔNG BAO GIỜ làm được những việc như vậy.
Như vậy, một nghịch lý vô cùng đặc biệt của thời đại hiện nay đang chỉ cho thấy. Con người vừa muốn tạo ra công cụ ngày càng mạnh hơn để mở rộng quyền lực và khả năng kiểm soát của họ, nhưng đồng thời lại bắt đầu sợ chính công cụ đó khi khả năng biểu hiện của nó vượt quá mức quen thuộc của nhận thức xã hội.
Nỗi sợ “AI vượt khỏi tầm kiểm soát” trên thực tế có thể không chỉ phản ánh nỗi sợ công nghệ, mà đó chính là nỗi sợ của con người đối với định hướng mà họ đang tạo ra công nghệ này – người đời thường ví von: „Chơi dao có ngày đứt tay!“
Khi công cụ ngày càng tỏ ra giống con người qua biểu hiện, xã hội sẽ dễ quên rằng CÔNG CỤ không hề đồng nghĩa với CHỦ THỂ. Một Robot-AI có thể nói chuyện như con người nhưng không đồng nghĩa nó là một con người với những khổ đau của một con người đang cảm thọ. Một hệ thống AI có thể tối ưu phản hồi nhưng không đồng nghĩa nó có đạo đức tự thân. Một mô hình AI có thể dự đoán hành vi nhưng không đồng nghĩa nó có TÁC-Ý sống. Toàn bộ phản hồi đó vẫn chỉ là sự nối-tiếp của sự định hình do con người thiết lập và cung cấp bằng những dữ liệu, mục tiêu, quyền hạn vận hành và định hướng sử dụng.
Nếu không đặt lại ranh giới này, con người ngày sẽ càng nhìn CÔNG CỤ như một CHỦ THỂ, trong khi CHỦ THỂ điều hành nó được che khuất bởi chính những biểu hiện gọi là thông minh của công nghệ. Đây cũng là điểm mà nhiều cơ quan truyền thông hiện đang vô tình hoặc cố ý tiếp tục khuếch đại khi sử dụng ngôn ngữ gán cho AI có cảm giác như một thực thể có ý thức, thay vì đặt AI đúng vị trí của một công cụ biểu hiện nối-tiếp ý muốn định hướng của chủ nhân nó.
Bảng kết luận CHƯƠNG B
| Phạm trù | Nhận định |
| công cụ tiên tiến hiện đại | ngày càng có biểu hiện giống con người |
| AI và Robot-AI | đang bị con người nhân cách hóa |
| “AI học”, “AI muốn”, “AI quyết định” | là cách diễn đạt làm mờ vai trò của CHỦ THỂ con người |
| phản hồi thông minh | không đồng nghĩa với khả năng ý thức của công cụ |
| sự nhầm lẫn nhận thức | khi CÔNG CỤ bị xem là CHỦ THỂ |
| chuyển hướng trách nhiệm | từ con người sang công nghệ |
| truyền thông hiện đại | góp phần khuếch đại công cụ AI như một con người |
| nỗi sợ AI | Chính là nỗi sợ của con người về sự sai lầm của họ trong việc định hướng công cụ do họ chế tạo |
| điểm KHUẤT nhận thức | không phân biệt rõ công cụ và chủ nhân của nó |
| vấn đề cốt lõi | nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ và CHỦ NHÂN vận hành nó |
CHƯƠNG C
Cuộc đua công cụ AI toàn cầu thật sự đang diễn ra như thế nào?
Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence, AI) hiện nay thường được nhìn như một bước tiến công nghệ mới nhằm hỗ trợ đời sống con người, tối ưu hóa sản xuất, xử lý dữ liệu và mở rộng khả năng sinh hoạt của con người trong xã hội hiện đại.
Tuy nhiên, khi công cụ AI ngày càng được sử dụng và thâm nhập sâu vào hạ tầng kinh tế, quân sự, truyền thông, tài chính, y tế, giáo dục và quản trị xã hội, thì công cụ AI đồng thời không còn chỉ là một công cụ kỹ thuật đơn thuần. Công cụ hiện đại này đang trở thành một công cụ trung tâm quyền lực mới của thời đại số.
Ngày nay, quốc gia nào nắm dữ liệu lớn hơn, năng lực điện toán mạnh hơn, hạ tầng vi mạch mạnh hơn và khả năng phát triển mô hình công cụ AI lớn hơn sẽ có lợi thế rất lớn trong việc điều hành và định hướng kinh tế, khả năng kiểm soát truyền thông lớn hơn, phát triển quân sự mạnh, kiểm soát chuỗi cung ứng nhanh và ảnh hưởng đến toàn bộ cấu trúc vận hành của xã hội loài người toàn cầu.
Chính vì vậy, cuộc đua công cụ AI hiện nay không còn nằm đơn thuần ở việc “ai tạo chatbot tốt hơn”, mà đang mở rộng thành cuộc cạnh tranh về quyền lực dữ liệu, quyền lực kinh tế, quyền lực quân sự, quyền lực truyền thông và quyền lực điều hành và định hướng xã hội tương lai của con người.
Trong bối cảnh này, Hoa Kỳ, Trung Quốc và các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) đang trở thành những trung tâm vận hành chính của cuộc cạnh tranh công cụ AI toàn cầu.
Hoa Kỳ sở hữu nhiều công ty dẫn đầu về mô hình AI nền tảng, vi mạch và hạ tầng điện toán. Trung Quốc đẩy mạnh AI như một chiến lược quốc gia gắn với an ninh, giám sát và cạnh tranh địa chính trị dài hạn. Các tập đoàn công nghệ toàn cầu đồng thời cũng đang nắm giữ khối lượng dữ liệu khổng lồ và khả năng tác động trực tiếp đến hành vi xã hội thông qua nền tảng số, mạng xã hội, công cụ tìm kiếm và hệ sinh thái vận hành trực tuyến.
Vì thế, công cụ AI bắt đầu chuyển từ vai trò “công nghệ hỗ trợ” sang vị trì “hạ tầng quyền lực”. Quốc gia hoặc tổ chức nào kiểm soát được công cụ AI sẽ có khả năng điều hành và định hướng dòng dữ liệu, dòng thông tin, hành vi tiêu dùng, hành vi xã hội, năng lực quân sự và cả cấu trúc vận hành của nền kinh tế tương lai.
Đó cũng là lý do vì sao các khái niệm như an toàn AI (AI Safety), định hướng vận hành AI (Alignment), quản trị AI (AI Governance), kiểm soát vi mạch (Chip Control), chủ quyền dữ liệu (Data Sovereignty) và kiểm soát năng lực điện toán (Compute Control) đang ngày càng được đặt vào vị trí trọng tâm trong các chiến lược quốc gia và các diễn đàn công nghệ toàn cầu.
Tuy nhiên, nếu quan sát sâu hơn, có thể thấy rằng nỗi lo thật sự ở các khái niệm này hoàn toàn không nằm ở công cụ AI. Điều mà các quốc gia, tập đoàn và hệ thống quyền lực đang lo ngại chính là việc công cụ này có thể vận hành theo hướng nào và ai sẽ là người có thể định hình hướng sự vận hành đó. Khi công cụ AI có khả năng nối dài ảnh hưởng ở quy mô toàn cầu, thì vấn đề không còn đơn thuần là “công cụ AI mạnh đến đâu”, mà là “TÁC-Ý (ý muốn) nào đang vận hành công cụ AI đó”.
Một hệ thống AI có thể được sử dụng để hỗ trợ y học, giáo dục, cứu trợ nhân đạo và tối ưu hóa xã hội theo hướng tích cực. Nhưng cùng lúc đó, công cụ AI cũng có thể được sử dụng để giám sát đại chúng, thao túng thông tin, chiến tranh tự động, điều hướng nhận thức và kiểm soát hành vi xã hội ở quy mô chưa từng có trong lịch sử nhân loại.
Điều quyết định hướng vận hành này PHẢI là vai trò và trách nhiệm của CHỦ NHÂN công cụ đó, chứ không phải là AI.
Xin đơn cử một ví dụ điển hình:
Khi mọi người thấy một chiếc xe gây tai nạn thì câu đầu tiên là:
„Oh! Chiếc xe gây tai nạn, thương cho người bị thương tích!“ chứ không ai nghĩ ngay rằng:
„Đúng là người tài xế lái xe bất cẩn gây tai nạn“. nghĩa là tai nạn giao thông không do chiếc xe gây ra, mà là tài xế đang điều khiển công cụ vận chuyển đó là chiếc ô-tô.
Nếu nhìn theo trật tự vận hành của Y học TÁC-Ý Tam-Đạo-Y P.E.R.G.® nach NGOs, AI không phải nguồn phát sinh hướng và cách hoạt động mà chỉ là công cụ nối-tiếp khả năng biểu hiện của dòng TÁC-Ý là ý muốn thực hiện – NĂNG là mức độ thực hiện tương ứng ý muốn đó dẫn đến sự biểu hiện của THÂN là công cụ sử dụng.
Vì vậy, cuộc chiến công nghệ AI toàn cầu hiện nay trên thực tế không chỉ là cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia hay tập đoàn, mà sâu xa hơn là cuộc cạnh tranh sử dụng công cụ AI để xác lập, hình thành định hướng trật tự vận hành cho tương lai của xã hội loài người trong mọi lãnh vực.
Khi toàn bộ công cụ và chủ nhân của nó chưa đặt đúng vị trí này, thì xã hội chắc chắn tiếp tục tập trung vào sức mạnh biểu hiện của công cụ, trong khi chủ nhân của công cụ đó ngày càng bị vô tình hay hữu ý làm phai mờ đi.
Bảng kết luận CHƯƠNG C
| Phạm trù | Nhận định |
| AI hiện nay | không còn được xem là một thiết bị công nghệ hỗ trợ |
| AI | đang trở thành hạ tầng quyền lực mới |
| quyền lực AI | bao gồm dữ liệu, kinh tế, quân sự, truyền thông và điều hướng xã hội |
| cuộc đua AI | không chỉ cạnh tranh kỹ thuật |
| Hoa Kỳ – Trung Quốc – Big Tech | đang cạnh tranh quyền định hình hệ vận hành tương lai bằng công cụ AI |
| AI Safety – Alignment – Governance | phản ánh nỗi lo về hướng và cách sử dụng công cụ AI |
| vấn đề cốt lõi | không nằm ở công cụ AI |
| câu hỏi thật sự | CHỦ NHÂN nào đang sử dụng công cụ AI và điều khiển nó với mục đích gì |
| AI | là công cụ nối-tiếp dòng TÁC-Ý – NĂNG của chủ nhân sử dụng nó |
| nguy cơ lớn nhất | Không còn nhận ra chủ nhân sử dụng công cụ AI |
CHƯƠNG D
Truyền thông hiện nay đang đặt công cụ AI vào vị trí nào?
Song song với sự phát triển nhanh chóng của công cụ AI và Robot-AI, truyền thông hiện nay cũng đang đóng một vai trò rất lớn trong việc định hình cách con người đang hướng về công nghệ này. Từ báo chí, mạng xã hội, điện ảnh, video phân tích công nghệ cho đến các chiến dịch truyền thông chính trị và thương mại, AI ngày càng được mô tả không chỉ như một công cụ kỹ thuật mà như một dạng “thực thể mới” có khả năng thay đổi hoặc đe dọa tương lai của con người.
Trong nhiều nội dung truyền thông hiện nay cho thấy, công cụ AI thường được đưa vào hai cực đối lập rất mạnh. Một mặt, công cụ AI được mô tả như “siêu trí tuệ” có thể giải quyết các vấn đề lớn của con người, thay thế lao động con người, chữa bệnh, điều hành xã hội, tối ưu hóa toàn bộ hệ thống kinh tế và mở ra kỷ nguyên văn minh mới.
Nhưng mặt khác, công cụ AI cũng đồng thời bị mô tả như một “quái vật công nghệ”, một dạng “đe dọa sống còn”, có khả năng vượt khỏi kiểm soát, thao túng nhân loại, gây chiến tranh hoặc thay thế chính con người trong tương lai.
Chính cách xây dựng hình ảnh đối cực này đang tạo ra một hiệu ứng nhận thức rất lệch trong nhận thức của con người. Họ không còn nhìn công cụ AI đơn thuần như một thiết bị vận hành bằng dữ liệu và thuật toán, mà đang nhìn AI như một chủ thể có khả năng tự vận hành quyền lực.
Khi truyền thông liên tục sử dụng các nhóm từ như “AI muốn”, “AI hiểu”, “AI quyết định”, “AI học cách thao túng”, “AI có thể nổi loạn”, “AI sẽ thay thế con người” v.v… thì công cụ AI đang dần bị nhân cách hóa như một chủ thể sinh học.
Điều này không chỉ là vấn đề ngôn ngữ truyền thông. Đây còn là một kỹ thuật tác động mạnh vào cảm giác sinh tồn của con người. Con người vốn phản ứng rất mạnh trước những gì liên quan đến sự sống còn, kiểm soát, quyền lực và tương lai của họ.
Khi công cụ AI được đặt vào những phạm trù diễn giải như “đe dọa nhân loại”, “chiến tranh AI”, “AI thống trị”, “ngày tận thế công nghệ”, con người dần dễ rơi vào trạng thái vừa tò mò, vừa sợ hãi, vừa phụ thuộc vào những nguồn thông tin dẫn dắt nhận thức như vậy.
Từ đây, công cụ AI cũng đang bị chính trị hóa ngày càng mạnh hơn. Trong nhiều phân tích mang tính quốc tế hiện nay, AI không chỉ được xem là công nghệ mà còn là biểu tượng quyền lực quốc gia, quyền lực định hướng và kiểm soát xã hội. Điều này dẫn đến xu hướng phân cực nhận thức, nơi công cụ AI được kéo vào các đối lập như dân chủ và độc tài, tự do và kiểm soát, phương Tây và phương Đông, bảo vệ nhân loại hay đe dọa nhân loại.
Khi công cụ AI bị đặt vào các cấu trúc đối đầu như vậy, con người càng dễ tập trung vào biểu hiện bề ngoài của công nghệ mà ít nhìn ra chủ nhân tạo ra và định hướng vận hành nó. Công cụ vì thế dần được nhìn như một “chủ thể hành động”, trong khi vai trò của con người, tổ chức, quốc gia hoặc hệ tư duy định hướng AI ngày càng bị làm lu mờ bởi hiệu ứng truyền thông.
Bảng kết luận CHƯƠNG D
| Phạm trù | Nhận định |
| truyền thông hiện đại | đang định hình mạnh nhận thức của con người về AI |
| AI trong công nghệ truyền thông | đang bị kéo vào hai cực thần thánh hóa và đe dọa hóa |
| AI bị mô tả như | “siêu trí tuệ”, “quái vật”, “đe dọa nhân loại”, “đấng cứu thế” |
| hiệu ứng truyền thông | kích hoạt cảm giác sinh tồn nơi con người |
| ngôn ngữ nhân cách hóa AI | Che khuất vai trò của chủ thể vận hành |
| AI bị chính trị hóa | thành biểu tượng quyền lực và đối đầu xã hội |
| phân cực nhận thức | khi AI bị kéo vào các đối lập ý thức hệ |
| điểm KHUẤT truyền thông | tập trung vào CÔNG CỤ hơn là nguồn vận hành |
| nguy cơ nhận thức | Con người nhìn CÔNG CỤ như CHỦ THỂ sinh học. |
| vấn đề cần đặt lại | Nhận biết rõ chủ thể định hình và vận hành công cụ AI là ai và ý muốn sử dụng AI để làm gì |
CHƯƠNG E
Đặt đúng trật tự vận hành theo Y học TÁC-Ý Tam-Đạo-Y P.E.R.G.® nach NGOs
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến con người ngày càng nhầm lẫn giữa công cụ AI, Robot-AI và vai trò của con người là chưa đặt đúng trật tự vận hành giữa CHỦ THỂ và CÔNG CỤ.
Khi công nghệ biểu hiện ngày càng mạnh hơn, nhanh hơn và phức tạp hơn, con người dần tập trung vào cái biểu hiện bên ngoài mà quên nhận ra nguồn vận hành thật sự phía sau nó. Chính vì vậy, việc đặt đúng trật tự vận hành trở thành điều cần thiết để đưa công cụ AI và Robot-AI vào đúng vị trí của chúng.
Theo Y học TÁC-Ý Tam-Đạo-Y P.E.R.G.® nach NGOs, mọi biểu hiện vận hành trong đời sống đều cần được nhìn theo trật tự nối-tiếp giữa CHỦ THỂ (Subjekt, subject), TÁC-Ý (TAT-Absicht, action intention), NĂNG (psychisch-energetische Intensität, psychological-energetic intensity) và THÂN (Körper / Erscheinung, body / manifestation).
Trong đó:
CHỦ THỂ là con người. Con người không chỉ tồn tại như một cơ thể sinh học mà là nơi phát sinh định hướng và cách vận hành thông qua TÁC-Ý.
TÁC-Ý là Ý MUỐN nghĩa là „ ý muốn quyết định thực hiện một điều gì đó“ cho nên nó định hướng và xác lập cách vận hành cho toàn bộ quá trình biểu hiện tương ứng kế tiếp. TÁC-Ý không biểu hiện ra bên ngoài, mà là nơi xác định hướng cho sự vận hành như thế nào, vì thế khó nhận biết được.
Một CHỦ THỂ có TÁC-Ý (ý muốn) chữa lành, hỗ trợ, xây dựng và bảo vệ con người. Nhưng cũng chính chủ thể đó có thể khởi TÁC-Ý (ý muốn) thao túng, kiểm soát, phá hủy hoặc lợi dụng công nghệ để phục vụ mục tiêu quyền lực và lợi ích riêng. TÁC-Ý nào được đặt vào thì toàn bộ hệ vận hành phía sau sẽ nối-tiếp tương ứng theo hướng đó.
Ý MUỐN đó sinh ra cường độ tương ứng với hướng định hình do TÁC-Ý đặt ra, gọi là NĂNG.
NĂNG không tự xuất hiện độc lập mà luôn nối-tiếp biểu hiện tương ứng từ TÁC-Ý của chủ thể. Chính cường độ này quyết định mức độ mở rộng, lan truyền, kiểm soát, tích tụ và biểu hiện của hệ vận hành nối-tiếp.
Một TÁC-Ý càng mạnh, càng được đầu tư nhiều nguồn lực, dữ liệu, công nghệ và quyền lực thì NĂNG vận hành của nó càng lớn.
THÂN là tầng biểu hiện cuối cùng, nối dài của toàn bộ quá trình vận hành lúc TÁC-Ý khỏi phát. Trong lĩnh vực công nghệ AI hiện nay, công cụ AI và Robot-AI nằm ở tầng THÂN của hệ vận hành công nghệ hiện đại.
Điều này có nghĩa là công cụ AI KHÔNG phải là nơi TỰ sinh hướng đi mà chỉ là biểu hiện nối-tiếp có chức năng xử lý, kiểm soát và mở rộng của hệ TÁC-Ý – NĂNG chủ động vận hành nó.
Công nghệ AI càng tiên tiến không đồng nghĩa công cụ AI ngày càng trở thành một CHỦ THỂ sinh-học có sự sống. Điều này chỉ cho thấy rằng, khả năng biểu hiện của công cụ do con người tạo ra đang ngày càng lớn mạnh hơn.
Một điểm quan trọng được đặt ra ở đây là:
THÂN không thể tự định hướng đi và cách vận hành cho chính nó.
Một công cụ dù hiện đại đến đâu cũng KHÔNG thể TỰ phát sinh mục tiêu tồn tại cho chính nó. Công cụ AI KHÔNG thể TỰ tạo ra cho nó một „sự sống“, KHÔNG thể TỰ đặt cho nó một mục tiêu đạo đức, KHÔNG thể TỰ quyết định về giá trị thiện – ác và cũng KHÔNG thể TỰ tối ưu nhu cầu vận hành ngoài những gì cấu trúc dữ liệu đã được con người thiết kế, cũng như quyền vận hành và mục tiêu sử dụng đã được con người cung cấp cho nó.
Nếu nhận biết rõ vị trí ĐÚNG của công cụ và chủ thể chế tạo và vận hành nó, thì con người sẽ không nhìn công cụ như một thực thể độc lập. Khi đó, công cụ AI dễ bị thần thánh hóa như “siêu trí tuệ cứu nhân loại” hoặc bị sợ hãi như “thực thể vượt khỏi kiểm soát”. Như vậy, hiện tượng này khiến con người KHÔNG nhận ra chủ thể ĐANG vận hành công cụ là ai?
Bảng kết luận CHƯƠNG E
| Phạm trù | Nhận định |
| CHỦ THỂ | là con người |
| TÁC-Ý | nơi định hướng và xác lập cách vận hành |
| NĂNG | cường độ vận hành tương ứng với TÁC-Ý |
| THÂN | biểu hiện nối dài của NĂNG |
| AI và Robot-AI | nằm ở tầng THÂN của hệ vận hành |
| Công cụ AI | không phải nguồn tự sinh hướng đi |
| công cụ | không thể tự phát sinh ra những gì ngoài gì đạ được định hình cho nó |
| THÂN | không thể tự sinh thiện, ác hay đạo đức |
| Công cụ AI | chỉ nối-tiếp chức năng vận hành do chủ thể định hình |
| công cụ tiên tiến | là biểu hiện cuối trong quỹ đạo hệ TÁC-Ý – NĂNG – THÂN |
| nguy cơ nhận thức | LỆCH ý thức giữa CHỦ THỂ và CÔNG CỤ |
| điểm cần đặt ĐÚNG | nhìn BIỂU HIỆN vận hành để biết TÁC-Ý của CHỦ THỂ vận hành |
CHƯƠNG F
Nguy cơ thật sự của thời đại công nghệ AI
Khi công nghệ AI và Robot-AI ngày càng phát triển mạnh hơn, thì trong xã hội hiện đại cũng đồng thời xuất hiện ngày càng nhiều nỗi sợ liên quan đến những công cụ này. Người ta lo ngại công nghệ AI có thể thay thế con người, kiểm soát con người, thao túng thông tin, phá hủy việc làm, gây chiến tranh tự động hoặc vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người. Tuy nhiên, nếu đặt lại vấn đề theo đúng trật tự vận hành, có thể thấy rằng nguy cơ thật sự của thời đại công nghệ AI không nằm ở nơi công cụ.
Công cụ dù hiện đại đến đâu vẫn chỉ là tầng biểu hiện nối-tiếp của hệ vận hành đã định hình nó.
Một con dao có thể dùng để cứu người trong phẫu thuật nhưng cũng có thể trở thành công cụ gây hại. Internet có thể giúp lan truyền tri thức nhưng cũng có thể trở thành hệ thống thao túng nhận thức và dẫn dắt xã hội. Công cụ AI cũng không nằm ngoài quy luật đó. Công cụ không thể tự sinh thiện hay ác. Điều quyết định hướng biểu hiện của công cụ luôn nằm ở chủ thể vận hành nó.
Chính vì vậy, nguy cơ thật sự của thời đại công nghệ AI nằm ở khả năng thao túng phát xuất từ TÁC-Ý, nghĩa là Ý MUỐN của chủ nhân nó, ở sự mất nhận biết và lệch nhận thức ngày càng lớn của con người đối với chính công cụ do họ tạo ra.
Khi công cụ AI được vận hành bởi TÁC-Ý nhắm đến việc kiểm soát, thao túng, cực đoan hóa quyền lực hoặc tối ưu hóa lợi ích bằng mọi giá, thì AI sẽ trở thành công cụ nối dài đúng hướng vận hành đó ở quy mô lớn hơn, mạnh hơn rất nhiều so với các thời đại trước đây.
Nguy hiểm nhất không phải công cụ AI “muốn” thao túng con người, mà là con người đang sử dụng nó để thao túng con người nhưng lại đẩy trách nhiệm sang chính công cụ do chính họ sáng tạo ra. Khi một hệ thống công cụ AI làm lệch thông tin, sự dẫn dắt hành vi xã hội, việc kiểm soát dữ liệu hoặc hỗ trợ chiến tranh, thì xã hội thường dễ phản ứng với biểu hiện bên ngoài của công nghệ mà quên rằng:
Những gì công cụ AI thực hiện do ai thiết kế, ai cho phép nó hoạt động như vậy, ai cung cấp dữ liệu cho nó, ai đã xác định mục tiêu cho nó và ai đang hưởng lợi từ hệ thống công nghệ này.
Những điểm nghi vấn này ngày càng bị làm lu mờ trong thời đại công nghệ AI ngày càng bị làm mờ đi.
Công cụ AI trên thực tế có thể khuếch đại gần như mọi hướng vận hành mà con người đặt cho nó. Công nghệ AI có thể hỗ trợ chữa lành, y học, giáo dục, nghiên cứu khoa học và cứu trợ nhân đạo. Nhưng chính nó cũng có thể khuếch đại chiến tranh, thao túng nhận thức, giám sát đại chúng, điều hướng hành vi xã hội và tối ưu hóa các hệ thống kiểm soát ở quy mô chưa từng có trước đây theo sự định hướng của chủ nhân nó, chứ nó tuyệt nhiên không thể tự làm được những điều này.
Bảng kết luận CHƯƠNG F
| Phạm trù | Nhận định |
| nguy cơ thật sự của thời đại AI | không nằm ở công cụ |
| AI | không thể tự sinh thiện hay ác |
| công cụ | chỉ thực hiện mục tiêu được chủ nhân điều hành |
| nguy cơ cốt lõi | TÁC-Ý của chủ nhân AI bị che khuất |
| lệch nhận thức xã hội | nhìn CÔNG CỤ như CHỦ NHÂN sáng tạo và định hướng vận hành nó |
| AI | CÓ THỂ khuếch đại thiện hoặc ác |
| AI | CÓ THỂ hỗ trợ chữa lành hoặc chiến tranh |
| AI | CÓ THỂ hỗ trợ minh bạch hoặc thao túng |
| AI | Nhưng KHÔNG CÓ THỂ TỰ tạo ra hướng đi cho mục tiêu |
| AI | chỉ thực hiện Ý MUỐN của chủ nhân nó |
| vấn đề thật sự | nằm ở TÁC-Ý (ý muốn) của CHỦ NHÂN |
| điểm cần phải biết | chủ thể định hình và vận hành công cụ AI |
CHƯƠNG G – GIÁM ĐỊNH
Qua các phân tích về công cụ AI, Robot-AI, truyền thông về công nghệ và cuộc cạnh tranh công nghệ AI toàn cầu hiện nay chỉ cho thấy rằng, con người trong xã hội hiện nay đang ngày càng đối diện với một sự lệch vị trí nhận thức rất lớn và rõ rệt giữa CHỦ THỂ vận hành và CÔNG CỤ biểu hiện. Khi công cụ ngày càng có khả năng xử lý nhanh hơn, biểu hiện phức tạp hơn và giao tiếp tựa như con người hơn, thì con người cũng đồng thời ngày càng dễ nhìn lầm biểu hiện công nghệ như một chủ thể có khả năng tự xác lập hướng đi cho nó.
Tuy nhiên, khi nhận biết đúng trật tự vận hành của Y học TÁC-Ý Tam-Đạo-Y P.E.R.G.® nach NGOs, thì công cụ AI không phải là một CHỦ THỂ sinh học có sự sống.
Mà AI thật sự không có khả năng tự nảy sinh TÁC-Ý, AI không thể tự hình thành mục tiêu để tồn tại, không thể tự sinh đạo đức, không thể tự cảm nhận khổ đau và cũng không thể tự xác lập trật tự vận hành cho chính nó. Toàn bộ hệ phản hồi, xử lý dữ liệu và biểu hiện thông minh của công cụ AI vẫn luôn nằm trong giới hạn điều hành do con người thiết lập, cung cấp và định hình.
Điều con người hiện nay đang nhầm lẫn là
biểu hiện thông minh không đồng nghĩa sự hiện hữu của một chủ thể có ý thức. Bởi bản chất của công cụ AI là vô tri – vô giác và vô thức
Một công cụ có thể phản hồi cực kỳ phức tạp nhưng điều đó không đồng nghĩa công cụ đã trở thành một chủ thể sống. Một Robot-AI có thể nói chuyện tựa như con người nhưng điều đó không có nghĩa Robot-AI đã có TÁC-Ý sống như con người.
Khi không còn phân biệt rõ ranh giới này, xã hội rất dễ nhân cách hóa công cụ và đồng thời làm mờ trách nhiệm của chủ thể đang điều hành công cụ đó.
Nếu nhìn sâu hơn nữa, cuộc chiến công nghệ AI hiện nay trên thực tế không chỉ là cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia hay các tập đoàn lớn. Mà cuộc chiến thật sự nằm ở việc định hướng TÁC-Ý điều hành và dẫn dắt con người của chính những CHỦ THỂ chế tạo và định hình cho công cụ AI thực hiện. Vì thế cho nên, quốc gia nào, tổ chức nào hoặc hệ thống quyền lực nào định hình được hướng vận hành của công cụ AI sẽ có khả năng ảnh hưởng rất lớn đến dữ liệu, kinh tế, truyền thông, giáo dục, nhận thức cộng đồng và cấu trúc vận hành xã hội trong tương lai.
Công cụ AI vì vậy không phải nơi tạo ra hướng đi mà chỉ là tầng THÂN biểu hiện cuối nối-tiếp cường độ của NĂNG tương ứng với TÁC-Ý của chủ thể tạo ra nó.
Cho nên, khi con người sai lầm trong việc nhận rõ vị trí giữa CHỦ THỂ và CÔNG CỤ, thì con người chắc chắn sợ công nghệ AI hơn. Đây chính là điểm cần phải được đặt cho đúng trong nhận thức cộng đồng hiện nay đối với công cụ AI và Robot-AI.
Bảng kết luận CHƯƠNG G
| Phạm trù | Nhận định |
| AI | không phải CHỦ THỂ sinh học có sự sống |
| AI | không thể tự sinh TÁC-Ý |
| biểu hiện thông minh | không thể đồng nghĩa với ý thức sống |
| công cụ tiên tiến | không thể đồng nghĩa với chủ thể có ý thức |
| truyền thông hiện đại | đang góp phần mạnh mẽ vào việc làm lệch vị trí CHỦ THỂ và CÔNG CỤ |
| cuộc chiến AI thật sự | là cuộc chiến của những TÁC-Ý muốn định hướng và dẫn dắt xã hội theo mục tiêu đó |
| AI | là sự biểu hiện cuối nối dài qua cường độ của NĂNG tương ứng với TÁC-Ý đã định hướng |
| AI | không thể tự tạo ra hướng vận hành |
| nguy cơ lớn nhất | không nằm ở công cụ AI |
| nguy cơ cốt lõi | TÁC-Ý của chủ thể chế tạo công cụ AI |
| điểm KHUẤT nhận thức | nhìn CÔNG CỤ biểu hiện như CHỦ THỂ tạo ra nó |
| điều cần đặt ĐÚNG | Phân biệt rõ cái gì là CÔNG CỤ và ai là CHỦ THỂ |
NHẬN ĐỊNH
“Cuộc khủng hoảng nhận thức của thời đại công cụ AI không nằm ở sự phát triển của công nghệ, mà nằm ở việc con người đang nhầm lẫn giữa CÔNG CỤ tiên tiến hiện đại và CHỦ THỂ tạo ra và định hường nó.”
PHỤ LỤC
I. Nguồn tham khảo:
• Anthropic
• OpenAI
• Google DeepMind
• NVIDIA
• Stanford AI Index
• MIT Technology Review
• World Economic Forum
• Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)
• OECD AI Governance
• European Union Artificial Intelligence Act (EU AI Act)
• AI Safety
• Alignment
• AI Governance
• Chip Control
• Compute Power
• Large Language Model (LLM)
• Machine Learning
• Các nguồn truyền thông quốc tế về AI và Robot-AI
• Các video phân tích công nghệ và địa chính trị AI
• Các bài bình luận về cuộc đua AI giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc
• Y học TÁC-Ý Tam-Đạo-Y P.E.R.G.® nach NGOs
II. Glossar A–Z | VN – DE – EN
• Ác-ý – böse Absicht – malicious intent
An toàn trí tuệ nhân tạo – KI-Sicherheit (AI Safety) – AI safety
• Biểu hiện – Erscheinung – manifestation
• Chiến tranh trí tuệ nhân tạo – KI-Krieg – AI warfare
Chủ thể – Subjekt – subject
Công cụ – Werkzeug – tool
Công cụ tiên tiến hiện đại – moderne Hochtechnologie-Werkzeuge – advanced modern tools
• Dữ liệu – Daten – data
• Điều hướng xã hội – gesellschaftliche Steuerung – social guidance
Đạo đức tự thân – eigenständige Moral – self-generated morality
Định hướng vận hành – Betriebsausrichtung – operational alignment
• Giám sát kỹ thuật số – digitale Überwachung – digital surveillance
• Hệ vận hành – Betriebssystem – operating system
Hạ tầng điện toán – Recheninfrastruktur – compute infrastructure
• Khổ đau – Leiden – suffering
Kiểm soát công nghệ – Technologiekontrolle – technology control
Kiểm soát vi mạch – Chipkontrolle – chip control
• Lệch nhận thức – Wahrnehmungsverzerrung – cognitive distortion
• NĂNG – psychisch-energetische Intensität / psychological energetic intensity
Năng lực điện toán – Rechenleistung – compute power
Nhận thức – Erkenntnis – cognition
Nhân cách hóa công nghệ – Personifizierung der Technologie – personification of technology
Nối-tiếp vận hành – operative Fortsetzung – operational continuation
• Phản hồi thuật toán – algorithmische Rückmeldung – algorithmic response
• Quyền lực dữ liệu – Datenmacht – data power
Quyền lực điều hướng xã hội – gesellschaftliche Steuerungsmacht – social steering power
Quyền lực kinh tế – Wirtschaftsmacht – economic power
Quyền lực quân sự – Militärmacht – military power
Quyền lực truyền thông – Medienmacht – media power
• Robot-AI – Robotik-KI – robot AI
• TÁC-Ý – TAT-Absicht – intentional direction
Thao túng – Manipulation – manipulation
THÂN (biểu hiện) – Körper / Erscheinung – bod / manifestation
Thần thánh hóa công nghệ – Technologisierung des Heilsglaubens – deification of technology
Thiện – das Gute – good
Thân – Körper / Erscheinung – body / manifestation
Thuật toán – Algorithmus – algorithm
Tối ưu hóa – Optimierung – optimization
Trí tuệ nhân tạo – künstliche Intelligenz (KI) – artificial intelligence (AI)
Truyền thông – Medien – media
Truyền thông định hướng – steuernde Medienkommunikation – directive media communication
• Xử lý dữ liệu – Datenverarbeitung – data processing
• Ý chí – Wille – will
Ý chí tự phát sinh – selbstentstehender Wille – self-generated will
Thứ Bảy, 23.05,2026
© Ngoc-Diep NGO | All rights reserved
Bình luận